Erken emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) konusu uzun süredir pek çok kişinin sorunu halindeydi. Son dönemlerde bu konu ile ilgili bazı hareketlilikler yaşanılmaya başlandı. Fakat, ülkenin mevcut diğer güncel sorunları arasında, bu konuya yeterince zaman ayrılamadığı için, konuya dair henüz sonuçlanmış bir durum söz konusu değil. Ancak, görüşmeler ve yasa teklifleri TBMM Başkanlığı’na sunulmuş durumda. Sunulan teklif ve bu teklifin içeriği ile ilgili ayrıntılara geçmeden önce, yaklaşık 500 bin kişinin mağdur olmasına sebep olan erken emeklilik yaşı konusunu hatırlatalım.
Erken Emeklilikte Yaşa Takılarak Mağdur Olanlar
Geçtiğimiz yıllar içerisinde, devlet tarafından yapılan bir düzenleme ile, prim ve sigorta gününü doldurdukları halde emeklilik yaşı olan yaşa ulaşmamış olan kişiler emekli olamıyorlardı. Kadınlarda 50, erkeklerde ise 55 yaş sınırının dolması zorunluluğu pek çok kişinin mağdur olmasına neden oldu. Kadınların 20 yıl, erkeklerin 25 yıl sigortalı olması ya da en az 5000 sigorta prim gününü doldurmaları şart koşuluyordu. Daha önceki yasa tekliflerinde 8 Eylül 1999 yılından sonra sigortalı olanlar, prim günlerini doldurmuş olsalar da, kanunda belirtilen yaşa istinaden emekli aylığına bağlanamıyorlardı. Bu yaşa ulaşılmamış olunmasına rağmen, ilerleyen yaştan dolayı da iş bulamayan kişiler bir de üzerine emekli olamadıklarında ciddi anlamda mağduriyet yaşıyorlardı.
Ayrıca, 4 Ekim 2000 yılında çıkan bir yasada, 3 aylık verilen bir süre içerisinde Bağ-Kur’a kayıt yaptırmayan kişilere, 4 Ekim 2000 yılından sonra sigortalı sayılmaları ön görüldü. Bu durum da ciddi tepki aldı. Bu tarihten önce oda kaydı, sicil kaydı ya da vergi kaydı olmasına rağmen, imkan ya da fırsat bulamadığı için sigorta yaptıramayan kişilerin geçmiş kayıtları silinerek borçlanma gerçekleşemiyordu. Yasa aldığı tepkilerden dolayı, Anayasa Mahkemesi’ne gidildi. Anayasa Mahkemesi, 8 Ağustos 2001 yılında yasayı bozarak, 1985 yılına ait 3165 sayılı kanuna dayanarak, emsal teşkil edecek bir karara imza attı. Bu karar çerçevesinde kişiler, 2000 tarihinden önce olan kayıtlarını delil olarak göstererek geçmişe ait borçlanma yapabiliyor, borcu kapadıktan sonra da emekli olabiliyorlar. Fakst, bunun için mutlaka Anayasa Mahkemesi tarafından verilen karara dayanarak dava açılması gerekiyor. Kurum, mahkeme kararı olmayan bireysel başvuruları kabul etmiyor.
Erken Emeklilik Yasa Teklifi Verildi
CHP Sinop Milletvekili Barış Karadeniz tarafından TBMM Başkanlığı’na erken emeklilik için yasa teklifi sunuldu. Bu teklifle birlikte çıkartılmak istenen düzenleme kapsamında, prim ve sigorta gün sayısını doldurmuş olduğu halde, yaştan dolayı emekli aylığı alamayan kişilerin, borçlanarak emekli olması hedefleniyor. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar ve bu tarihte sigortalı olup, istisnai olarak 360 gün içerisinde prim gününü dolduranların da yasadan yararlanması hedefleniyor.
CHP grubu tarafından yapılan teklif reddedilmemiş durumda, ancak bu konu ile ilgili araştırmalar ve diğer teklifler de değerlendiriliyor. İlk etapta yasadan sadece SGK’lı olanların (4/A) yararlanması gerçekleşecek. Bağ-Kur’lular (4/C) ve memurlar (4/B) için düşünülen bir yasa henüz bulunmuyor. SGK’lılar için düzenleme ile yasa yürürlüğe girdiği takdirde, diğer grupta yer alanlar için de düzenlemeler gecikmeyecektir gibi gözüküyor. Sektör içerisinde sızan bilgiler doğrultusunda, önümüzdeki yıl Ocak ayına kadar tüm düzenlemelerin yapılacağı ve herkes için en makul çözümün üretileceği düşünülüyor.
